У фебруаре 2010. року Янко Рац, длугорочни редактор часопису за дзеци „Пионирска заградка", педаґоґ и писатель за дзеци, наполнї 80 роки живота. То нагода же бизме ше здогадли на його подобу и творчи допринос нашей публицистики и литератури.

Янко Рац єден з перших руских новинарох у Рускей редакциї Радио Нового Саду. Народзел ше 10. фебруара 1930. року у Руским Керестуре, точнєйше: на салашу у рускокерестурским хотаре. Основну школу закончел у Руским Керестуре, а и нїзшу ґимназию з малу матуру тиж у тим валалє. Висши класи ґимназиї з вельку матуру (1948-1952) закончел у Вербаше.

У Рускей редакциї Радио Нового Саду робел коло два роки (1950-1951) як новинар и спикер, а вец ше опредзелєл за дальше школованє. По законченю велькей матури уписал студиї на Висшей педаґоґийней школи у Новим Садзе (ґрупа за биолоґию). По успишним законченю студийох, од 1955. по 1959. рок роби як наставнїк у школи у Новим Орахове, а вец од 1959. по 1962. рок як наставнїк биолоґиї у Руским Керестуре.

Од 1963. року, дзекуюци новинарскому искуству, здобутому ище под час роботи у Рускей редакциї Радио Нового Саду, анґажовани є на длужносц главного и одвичательного редактора дзецинского часопису „Пионирска заградка”, котри видавало Новинске подприємство „Руске слово”, котрому теди шедзиско було тиж у Руским Керестуре. На тей длужносци остал аж по одход до заслуженей пензиї 1992. року. Треба ту спомнуц же, попри спомнутого часопису за дзеци, вон од 1972. по 1974. бул и перши главни и одвичательни редактор младежского часопису „МАК” (Младосц-активносц-креативносц).

Як редактор дзецинского часопису, од 1963. року почал писац и литературни твори за дзеци. Приповедки му прекладани на сербски, українски, словацки, албански и турски язик; автор є и вецей учебнїкох за основни школи, а дал значни допринос и у пририхтованю и обявйованю терминолоґийних словнїкох, окреме зоз обласци биолоґиї.

Та, заш лєм, найвекше число його написох друковане у часопису за дзеци „Пионирска заградка" котру ушорйовал блїзко 30 роки. Велї з нїх маю и литературни характер, та мож повесц же були и предходнїца за його опредзелєнє на публикованє таких творох у окремних кнїжкох.

Автор є двох прозних кнїжкох за дзеци: Мойо и твойо слички (1975) и Лєсаров любимец (1986). Попри тим, преложел зоз сербского на наш язик Вибрани приповедки Велька Петровича (1984), а значне число ориґиналних роботох, информативних и литературних, обявел у часопису „Шветлосц” и Народним календаре у периодзе од 1967. по 1983. рок.

Анализуюци його прозни твори у Историї рускей литератури, др Юлиян Тамаш спомина же ю характеризує амбиция же би були так волани „слички”, же ше зоз тим наглашує їх фотоґрафска природа у смислу найдошлїднєйшого реализма дзе ше животна подїя зачина и закончує з таким шором и на таки способ як цо то у приповедки виприповедане, и заключує же Рацова кратка приповедка з часци споведз з вчасного дзецинства а з часци фотоґрафия живота дзецох коло писателя.

Мож ше и соглашиц зоз таким заключеньом, бо нє мож виключиц факт же Рац свойо „слички” обявйовал у „Пионирскей заградки” на огранїченим простору и з концепцийно ясно одредзену дидактичну наменку.

Року 1970. Новинско-видавательне подприємство „Руске слово”, тераз уж зоз шедзиском у Новим Садзе, додзелєло му Другу награду за дзецинску драмску сличку Златни дзеци, котра була на вецей заводи емитована у руских емисийох за дзеци прейґ габох Радио Нового Саду.

После одходу до пензиї врацел ше жиц до Руского Керестура.