|
Ювилеї |
|
ИНТЕҐРОВАНИ РУСНАК
( Ґу
65-рочнїци од народзеня Владимира Кирди Болхорвеса)
 Владимир
Кирда Болхорвес єден з ридких руских писательох котри ше од
початку, а початок му нє бул характеристични як за других
творительох по руски у рокох дзецинства або першей младосци,
алє “аж” у 23. року живота, такповесц першей узретосци кед
обявел у “Литературним слове” свою першу приповедку под
насловом Усамени,
опредзелєл буц иншаки. Тоту свою “усаменосц”, озда здумано
розлични вираз од “осаменосци”, Кирда допатрал през цалу
свою творчосц, полни 40 роки, дошлїдно ше тримаюци прози, аж
по озда остатню децению, односно по правдиву дозретосц и як
чловека и як автора.
Ґенерацийно, Кирда спада ґу тим цо
виросли на бокох “Литературного слова”. Мож предпоставиц же
би ше и вон чежше опредзельовал за писанє кед би ше нє зявел
тот подлїсток котри як шветло коло себе зазберовал лепетки
младих творительох зоз шицких наших местох, змоцнююци им
кридла. Правда, вше дзешка боком, бо му так животна драга
диктовала, алє якош вше присутни.
Народзени 1. октобра 1942. року, у Руским
Керестуре, у ремеселнїцкей, односно службенїцкей фамелиї, як
найстарши и єдини хлапец медзи троїма дзецми, рушел на
“хлапцовску драгу” виучиц за машинского технїчара у Новим
Садзе, дзе препровадзел час од 1957. по 1964. рок участвуюци
у културним живоце през анґажман тедишнього КПД “Максим
Горки” як литературни творитель, же би ше од такого живота
оддалєл за часи студираня на Висшей технїчней машинскей
школи од 1962. по 1964. рок у Суботици, дзе вец предлужел и
студиї економиї од 1970. по 1983. рок. Нови заобрат у
формалним образованю направел з маґистерскима студиями на
Факултету политичних наукох у Беоґрадзе, напрям Социолоґия
(маґистровал 1994. року).
Ище турбулентнєйши були пременки його
роботного анґажованя: рок робел як шлосер у керестурскей
задруґи, вец як физични роботнїк на будовалїщу, вец
наставнїк фахових предметох у Технїчно-машинскей школи у
Бечею, як погонски машински инжинєр у “Северу” у Суботици,
як шлєбодни уметнїк и на концу як новинар у Радио-телевизиї
Нови Сад, (односно РТВ Сербиї), одкадз є скорей часу
пензионовани.
Перши сиґурнєйши уход до литератури Кирда
направел зоз першим романом о Руснацох, а по руски,
За горами, за котри на
литературним конкурсу НВРО “Руске слово”, розписаним 1971.
року, достал першу награду. Роман обявени 1974. року и од
теди вон сам себе похопює як писателя чия животна мисия
интеґровац Руснацох до ширшого и узшого стредку з котрим ше
преплєтує їх судьба. Чувствуюци и сам себе интеґрованим до
ширшого стредку, 1978. року обявює други свой роман, по
сербски, под назву Рика
чаривнїца, у суботицким “Освиту”. И треци роман обявює
по сербски, Калемеґдански
калдерми, у Литературней заєднїци Нового Саду, 1979.
року, а “Руске слово” му 1986. обявює други роман по руски,
Нємецка, Нємецка.
Вше ришенши шлїдзиц свою задумку о
твореню велького, интеґралного дїла о кореньох и интеґрованю
руского, насампредз интелектуалца, до европского духовного
простору, Кирда почина обявйовац свойо твори у власним
виданю и 1992. року обявює по сербски ище три романи зоз
циклусу од пейцох кельо задумал починаюци з першим, под
заєднїцким насловом Шнїюци
гвизду Геутераниї.
У новшим чаше вше ше частейше зявює як
поета, та є без огляду на зауваги яки о нїм дати у
Историї рускей литератури, у найновшей Антолоґиї рускей
поезиї медзи найвисше вреднованима поетами по вибору єй
автора др Юлияна Тамаша. Спомнути критичар, очивисно, висше
вреднує його поезию як його животне дїло, роман-рику, о
хторим медзи иншим пише у
Историї рускей литератури:
"Роман-рика (циклус романох) чежко
витворює преглїбену мотивацию у справованю подобох хтора
сцигує по индивидуализацию; таки тип твора найчастейше жива
фреска-фраґмент, а фраґмент вше чежко достава статус
доповедзеней цалосци. (...) Єст епизоди хтори иду як прилог
зауваги же є поверхови, без оправданя находзиме епизоди
хтори плїваю на поверхносци основного цеку циклуса.”
Ирина Гарди-Ковачевич
|
|
Змист